Làm rõ việc tranh chấp đất đai tại bãi rác Pré

 THỤY TRANG 01:12, 06/09/2023

UBND huyện Đức Trọng đã chỉ đạo cơ quan Thanh tra vào cuộc, làm rõ việc tranh chấp đất đai tại Dự án đầu tư Đóng cửa bãi rác thôn Pré, xã Phú Hội…

Khu vực có tranh chấp đất ở bãi rác Pré, xã Phú Hội
Khu vực có tranh chấp đất ở bãi rác Pré, xã Phú Hội

MƯỢN ĐẤT “QUÊN” TRẢ?

Vụ việc bắt đầu lùm xùm từ tháng 7/2021, khi UBND xã Phú Hội có thông báo đóng cửa bãi rác thôn Pré. Và đỉnh điểm vào ngày 22/8/2023, khi chủ đầu tư cùng đơn vị thi công tiến hành cho đổ vật tư, dựng hàng rào bao quanh bãi rác Pré, xã Phú Hội thì nhiều người dân đã đến phản đối. 

Theo phản ánh của các hộ dân, năm 2010, Trung tâm Quản lý và Khai thác Công trình công cộng huyện Đức Trọng (Trung tâm QL&KTCTCC), nay là Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng và Công trình công cộng huyện Đức Trọng (Ban QLDA ĐTXD&CTCC), đã thuê 2 ha đất tại khu vực bãi rác Pré hiện nay để đổ rác thải sinh hoạt từ năm 2011-2015. Đổi lại, Ban QLDA ĐTXD&CTCC hoán đổi thửa đất 2 ha - diện tích đất đã hoàn thành việc chôn lấp rác cạnh bên và hỗ trợ giống cây trồng, phân bón để người dân canh tác, sản xuất. Vậy nhưng, đến nay dù đã quá hạn nhiều năm nhưng Ban QLDA ĐTXD&CTCC vẫn “quên” trả đất. Bên cạnh đó, chủ đầu tư còn cho dựng hàng rào, bao chiếm luôn phần đất trước đó đã “hoán đổi” cho người dân. 

Trong khi đó, đại diện của Ban QLDA ĐTXD&CTCC huyện Đức Trọng lại cho rằng, toàn bộ đất của bãi rác trên đã được quy hoạch từ trước và là đất của Nhà nước, trong đó có một phần là đất lâm nghiệp, người dân tự ý chiếm dụng nên không có cơ sở để trả đất hay bồi thường. Cụ thể, tại báo cáo ngày 24/5/2023 của Ban QLDA ĐTXD&CTCC, cho rằng: Qua kiểm tra, rà soát các hồ sơ liên quan đến bãi rác Pré thì thửa đất số 31, tờ bản đồ 34 (2013), xã Phú Hội theo bản đồ quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của huyện Đức Trọng, thửa đất trên thuộc quy hoạch bãi rác. Còn theo ranh giới quy hoạch 3 loại rừng đã được UBND tỉnh Lâm Đồng phê duyệt thì một phần vị trí của bãi rác thuộc đất lâm nghiệp. 

Báo cáo của Ban QLDA ĐTXD&CTCC thể hiện, năm 2010, để có vị trí tập kết rác trên địa bàn toàn huyện do diện tích bãi rác được giao 2 ha đã quá tải, Ban QLDA ĐTXD&CTCC có thỏa thuận với ông Ya Luyên hoán đổi đất để gia đình sử dụng 2 ha (đất của bãi rác khi đó do Trung tâm QL&KTCTCC quản lý), để trồng rau màu, nhưng chỉ là “hoán đổi vị trí”, không hoán đổi đất. Không những vậy, Trung tâm cũng sẽ hỗ trợ tiền cây giống cà phê Catimor, cây giống chuối Laba, cây bơ ghép trên đất phát, lấn chiếm để xử lý bãi rác(?). 

Đối với diện tích đang tranh chấp, thuộc một phần thửa đất số 31, tờ bản đồ số 34 (2013), sổ mục kê tại UBND xã Phú Hội thể hiện là bãi rác (DRA). Và, trong các năm 2011, 2013, Ban QLDA ĐTXD&CTCC huyện Đức Trọng cũng đã hỗ trợ tiền giống, phân bón cho 2 hộ dân tên Ha Thêm và Bon Dơng Ha Chen với số tiền 55 triệu đồng cho công trồng 1.800 cây cà phê Catimor trên đất phát, lấn chiếm, trồng được 1 năm tuổi… 

Ngày 20/10/2020, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định số 2361/QĐ-UBND phê duyệt Dự án Đóng cửa bãi rác thôn Pré, xã Phú Hội nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, phục hồi lại môi trường tự nhiên do hoạt động của bãi rác gây ra, tạo mặt bằng làm vườn ươm cây giống trên bề mặt bãi chôn lấp. Dự án, do UBND huyện Đức Trọng làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 19,6 tỷ đồng, thực hiện từ năm 2020 - 2022, sau đó được gia hạn đến hết năm 2023.

• HOÁN ĐỔI ĐẤT, KHÔNG PHẢI HOÁN ĐỔI VỊ TRÍ 

Khác với 2 hộ dân nêu trên, gia đình Ya Luyên (thôn Pré, xã Phú Hội), bức xúc cho biết từ đó đến nay gia đình không nhận được bất cứ hỗ trợ nào, ngay cả diện tích đất được Trung tâm hoán đổi cũng không được bàn giao và nay đã bị Trung tâm bao chiếm luôn. Không riêng gì gia đình Ya Luyên, ông Ya Thoen có đất cạnh bãi rác cũng không đồng ý việc cắm mốc, dựng hàng rào bao quanh bãi rác của Ban QLDA ĐTXD&CTCC. Ông Ya Thoen cho rằng, họa đồ để cắm mốc đóng cửa bãi rác do Ban QLDA ĐTXD&CTCC thuê đo vẽ đã bao luôn 2 lô đất của gia đình ông đang sử dụng rộng hơn 9.500 m2. 

Theo các giấy tờ liên quan đến khu vực đất mà Ban QLDA ĐTXD&CTCC cho dựng hàng rào thực hiện dự án đóng cửa bãi rác Pré, xã Phú Hội thì kiến nghị của người dân là có cơ sở. Cụ thể, tại đơn xin trích đo thửa đất để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên Ya Thoen (SN 1982, trú tại thôn Pré, xã Phú Hội, em Ya Luyên), gửi Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất và UBND xã Phú Hội đề ngày 18/9/2012, được UBND xã Phú Hội xác thực ngày 20/9/2012, ghi rõ nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất là do cha, mẹ khai phá, cho con sử dụng. Tại thời điểm xác nhận, lô đất trên được sử dụng ổn định và là đất nông nghiệp. 

Cùng với đó, biên bản thỏa thuận hoán đổi đất năm 2010, giữa ông Dương Kim Mãn - Giám đốc Trung tâm QL&KTCTCC và ông Ya Luyên (chủ khai phá đất), có sự chứng kiến của ông Ya Thuyên - nguyên Chủ tịch HĐND xã Phú Hội, ghi rõ: “Trung tâm QL&KTCTCC sẽ sử dụng thửa đất trên làm bãi xử lý rác với thời gian từ năm 2011 - 2015, đến khi hết thời hạn sử dụng Trung tâm QL&KTCTCC sẽ hoàn trả lại thửa đất nói trên cho ông Ya Luyên”. Trên thực tế, đến nay vẫn chưa trả lại. 

Giải thích về biên bản thỏa thuận giữa Ban QLDA ĐTXD&CTCC huyện Đức Trọng với gia đình ông Ya Luyên, đại diện Ban này vẫn khẳng định đây là đất của Nhà nước, người dân bao chiếm. Tại biên bản làm việc theo đơn kiến nghị của gia đình ông Ya Luyên do UBND xã Phú Hội chủ trì đề ngày 3/4/2023, nguyên Giám đốc Trung tâm QL&KTCTCC Dương Kim Mãn cũng cho biết: Việc hoán đổi đất trên là “hoán đổi vị trí” giữa đất của Trung tâm với ông Ya Luyên. Vậy nhưng, cũng tại buổi làm việc này, nguyên Chủ tịch HĐND xã Phú Hội Ya Thuyên xác nhận, thời điểm đó do bãi rác quá tải, không còn chỗ để đổ nên ông Dương Kim Mãn là Giám đốc Trung tâm có đến liên hệ tác động ông Ya Luyên hoán đổi đất để trung tâm đổ rác. Theo ông Ya Thuyên, nguồn gốc đất khu vực này gia đình ông Ya Luyên đã làm rẫy từ năm 1967-1968 và trồng cây từ đó đến khi Trung tâm đổi đất. Đồng thời, trước khi ký vào biên bản làm việc, nguyên Chủ tịch HĐND xã Phú Hội cho rằng chính quyền địa phương cần giải quyết có tình, có lý. Và khẳng định: “Việc đổi đất, có nghĩa là Trung tâm hoán đổi 2 ha đất cho gia đình ông Ya Luyên, ông Ya Luyên giao 2 ha đất cho Trung tâm để đổ rác, không phải là hoán đổi vị trí như Trung tâm đã trình bày”. 

Trước vụ việc trên, tại buổi làm việc với các bên liên quan vào chiều 24/8/2023, tại UBND xã Phú Hội, sau khi nghe ý kiến của các bên, Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Trọng Lê Nguyên Hoàng đã đề nghị các hộ gia đình chia sẻ với chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện dự án đóng cửa bãi rác Pré, xã Phú Hội. Đồng thời, giao Thanh tra huyện kiểm tra, rà soát toàn bộ hồ sơ liên quan theo đơn kiến nghị của các hộ dân, tham mưu, đề xuất UBND huyện xem xét, xử lý theo đúng quy định của pháp luật, báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 15/9/2023.